PISMA WCZESNE

Na Pisma wczesne składają się trzy niewielkie dzieła:

Uporządkowane streszczenie filozofii Kartezjusza (wydane w 1663 roku), stanowiące już zapowiedź stylu i metody Etyki, nie tylko w klarowny sposób wyjaśnia myśl autora Medytacji, ale ujawnia też najważniejsze jej luki i słabości. W tym kontekście szczególne znaczenie mają zamykające całą rekonstrukcję Rozmyślania metafizyczne.

Traktat krótki o Bogu, człowieku i jego szczęśliwości (pochodzący z 1661 roku) to wstępny zarys koncepcji rozwiniętej potem w Etyce. Już tutaj bowiem prawdziwym i jedynym warunkiem doskonałości okazuje się fakt, iż człowiek „nic sam w sobie uczynić nie zdoła ku swemu zbawieniu i szczęściu”.

Niedokończony Traktat o uzdrowieniu rozumu... (1661), którego pisanie zbiegło się najprawdopodobniej z rozpoczęciem pracy nad Etyką. Spinoza w Traktacie zapowiada Etykę, rozważając głównie kwestie epistemologiczne, w tym zwłaszcza istotę, pochodzenie i formę „myśli prawdziwych” – ale i w tym wypadku „poprawa rozumu” służyć ma jednostkowemu i zbiorowemu szczęściu.

Benedykt (Baruch) de Spinoza (1632-1677) – urodził się w Niderlandach, w rodzinie żydowskiej. W roku 1656 został wykluczony z gminy i objęty „klątwą, jaką Jozue rzucił na Jerycho” (odtąd nikt już nie miał czytać „czegokolwiek, co ten [Spinoza] by napisał albo stworzył”). Filozof-samotnik, prawdziwie niezależny i całkowicie oddany umiłowaniu mądrości, za życia opublikował tylko dwa dzieła. To jeden z wielkich XVII-wiecznych racjonalistów, zawsze myślący sub specie aeternitatis, dzięki czemu stał się też przenikliwym teoretykiem afektywnej natury człowieka i ludzkich zbiorowości; jest twórcą oryginalnej metafizyki, będącej pochwałą boskiej Natury i zarazem fundamentem nowożytnej wersji stoickiej etyki afirmacji życia i poznania.